Ankthi është një emocion që e ndjen kur je i shqetësuar për diçka. Trupi yt tendoset dhe mendja jote fiksohet te ajo për të cilën je i shqetësuar. Mund të jetë e vështirë të përqendrohesh në gjëra të tjera. Ankthi gjithashtu mund të ndikojë tek oreksi yt dhe ta bëjë të vështirë gjumin.
Pak ankth mund të jetë i dobishëm. Për shembull, nëse je i shqetësuar për një provim të ardhshëm, kjo mund të të motivojë të studiosh që të ndihesh më i përgatitur. Por ankthi mund të dalë lehtësisht jashtë kontrollit. Nëse je aq i shqetësuar sa nuk mund të përqendrohesh në studim, atëherë ankthi nuk është më i dobishëm.
Kur ankthi del aq shumë jashtë kontrollit sa fillon të ndërhyjë në jetën tënde të përditshme, mund të kesh një çrregullim ankthi. Çrregullimet e ankthit janë një lloj gjendjeje e shëndetit mendor. Disa shembuj përfshijnë:
- Çrregullimi i përgjithshëm i ankthit (GAD)
- Ankthi social
- Fobitë
- Çrregullimi i stresit post-traumatik (PTSD)
- Çrregullimi obsesiv-kompulsiv (OCD)
Ajo që i bashkon këto çrregullime është përjetimi i sasisë ekstreme të ankthit—më shumë sesa do të përjetonte një person mesatar në të njëjtën situatë, dhe aq sa të ndërhyjë në jetën e përditshme të personit.
Simptomat e një çrregullimi ankthi
Përvoja e ankthit ndryshon nga personi në person, por disa nga simptomat e zakonshme përfshijnë:
- Ndjenjë shqetësimi dhe irritimi
- Vështirësi në përqendrim
- Dhimbje, tendosje ose ngurtësi muskulare
- Vështirësi për të rënë në gjumë ose për të qëndruar në gjumë
- Ndjenja lodhjeje edhe pas një nate të plotë gjumi
- Shmangie e situatave që shkaktojnë ankth
- Mendime ndërhyrëse (mendime ose shqetësime të padëshiruara që nuk largohen)
Shumë njerëz me ankth gjithashtu përjetojnë depresion. Për shkak të ngjashmërive në simptoma, ndonjëherë njerëzit që i kanë të dy gjendjet diagnostikohen vetëm me njërën prej tyre.
Probleme në jetë
Për njerëzit që kanë ankth, simptomat shkaktojnë probleme serioze në jetën e tyre. Vështirësia e përqendrimit mund ta bëjë të vështirë suksesin në shkollë ose në punë. Shumë njerëz ndërmarrin masa ekstreme për të shmangur situatat që mund të nxisin ankthin. Ata mund të izolohen nga të tjerët, të shmangin vendet publike ose të ndryshojnë rutinat e tyre të përditshme për të shmangur diçka që i bën të ndihen të shqetësuar.
Sulmet e panikut
Njerëzit me çrregullime ankthi shpesh përjetojnë sulme paniku. Këto sulme duken ndryshe për secilin person, por shpesh përshkruhen si vështirësi në frymëmarrje, ndjesi se do të fiksohen ose madje do të vdesin, dhe ndjesi shkëputjeje nga rrethina. Sulmet e panikut mund të jenë të frikshme, por nuk janë kërcënuese për jetën dhe mund të trajtohen.
Trauma
Disa njerëz zhvillojnë çrregullime ankthi si një mënyrë për t’u mbrojtur. Nëse ke përjetuar një ngjarje traumatike në të kaluarën, mund të ndihesh i shqetësuar sa herë që të kujtohet ajo ngjarje, edhe nëse tani je i sigurt. Të punosh me traumën tënde mund të të ndihmojë të trajtosh çrregullimin e ankthit.
Trajtimi dhe rikuperimi
Çrregullimet e ankthit janë të trajtueshme. Shumë njerëz përfitojnë nga një kombinim terapie, medikamentesh dhe/ose ndryshimesh në stilin e jetesës. Ankthi nuk ka pse të kontrollojë jetën tënde!
Testi ynë falas online për ankthin mund të të ndihmojë të zbulosh nëse je në rrezik për një çrregullim ankthi.
